SÉBASTIEN LOEB O SOBIE
Tego kierowcy nie trzeba przedstawiać żadnemu kibicowi sportów motorowych. Sébastien Loeb jest bowiem w rajdach samochodowych tym, kim Leo Messi w piłce nożnej; absolutnym mistrzem i niedoścignionym wzorem. W wypadku Loeba określenie „niedościgniony” ma także znaczenie dosłowne bowiem nie wydaje się, abyśmy w tym ćwierćwieczu doczekali rajdowca o większej liczbie zwycięstw. Przypomnijmy; 9 tytułów rajdowego mistrza świata (w latach 2004 – 2013), 6 finałów i 3 zwycięstwa w prestiżowym „Race of Champions”, 2 miejsce w słynnym 24-godzinnym wyścigu LeMans. Po prostu – najbardziej utytułowany kierowca w historii.

W środę, 19 czerwca 2013, do księgarń trafiła książka wyjątkowa, gdyż sygnowana nazwiskiem samego mistrza. Swoją autobiografię Sébastien Loeb zatytułował „Mój styl jazdy”. Dzięki staraniom krakowskiego wydawnictwa Sine Qua Non, polskie wydanie jest pierwszym na świecie tłumaczeniem tej pozycji.
„Mój styl jazdy” to historia rajdowca-samouka, który od dziecka kochał szybkość i adrenalinę. Jego rajdowy debiut okazał się prawdziwym objawieniem. Szybko trafił pod skrzydła zespołu Citroëna, gdzie poznał trudy zawodowych rajdów samochodowych, ale też odniósł swoje największe sukcesy.
Rajdowe wyczyny Sébastiena Loeba budzą podziw innych rajdowców i wprawiają w zachwyt miliony fanów. Niebywałe pragnienie szybkości nieprzerwanie pcha rajdowca do kolejnych zwycięstw. Loeba najlepiej podsumować można słowami najbliższego współpracownika, pilota jego samochodu rajdowego: „Ten facet jest albo wariatem, albo geniuszem!”
W „Moim stylu jazdy” Sébastien Loeb po raz pierwszy mówi tak otwarcie o swoim życiu i karierze, zdradza kulisy pracy w zespole Citroën Racing i opowiada o cieniach i blaskach sławy, jaką niesie ze sobą tytuł najlepszego kierowcy rodowego na świecie. To szczera i inspirująca autobiografia.

Poniżej kilka fragmentów (śródtytuły i wytłuszczenia pochodzą od redakcji MOTO):
TEN PIERWSZY RAZ
„– Trzy, dwa, jeden, zero!
Pod przełęczą Le Firstplan zakończyło się odliczanie. Powinienem natychmiast poderwać do biegu konie drzemiące pod maską. Jednak jak skamieniały, sparaliżowany długim oczekiwaniem, świadomością stawki, ilością zaleceń i wskazówek, które musiałem przyswoić sobie w tak krótkim czasie, siedzę bez ruchu, nie reagując. Sędzia startowy patrzy na nas w osłupieniu.
– Ej! Seb, no ruszaj! – krzyczy Dominique. Wyrywa mnie z letargu.
Dominique zbombardował mnie radami, ale zapomniał o najważniejszym. Czas już płynie. A ja sądziłem, że czas mierzy się dopiero po przejechaniu fotokomórki, jak na Rajdzie Młodych. Niestety, w regionalnym rajdzie tego nie ma. Start liczy się od „zera” sędziego. Dominique zapomniał mi o tym powiedzieć.
Po bezruchu na starcie i stracie kilku sekund rzucam się jak szaleniec do przodu, na pierwsze serpentyny wiodące na przełęcz. „Prawy sto dziesięć, lewy sto trzydzieści”, Dominique dyktuje skrupulatnie notatki. Słucham go jednym uchem. Na zewnątrz pejzaż śmiga z ogromną prędkością. Rząd jodeł zlewa się w zieloną masę.Jestem w swoim żywiole. Kątem oka dostrzegam twarz Dominique’a. Coraz bardziej blednie. Czuję, że ogarnia go strach. Dla niego już samo to, że udało się nam przejechać przez przełęcz, stanowi istny cud. Podczas zjazdu serce ściska mu się na lekkim „lewym”, a potem pierwszym „prawym”, które pokonujemy bez szwanku. Z bliska zapoznaje się z barierkami na poboczach. Daje się ponieść panice. Zwierzył mi się później, że myślał wtedy: „Jasny szlag, siedzisz koło gościa, który nigdy nie jeździł, który prawie nie zna tego wozu, a zjeżdża z przełęczy na złamanie karku, w ogóle bez zastanowienia. Zaraz nas wpakuje w drzewo!”.
A ja rzeczywiście nad niczym się nie zastanawiam. Pewny siebie przejeżdżam przez metę bez najmniejszego zadrapania na karoserii. Kończymy ze stratą jednej sekundy do najlepszego czasu w naszej klasie – z silnikiem do 1300 cc. Gdybym się nie zaciął na początku, udałoby mi się ustanowić pierwszy w karierze scratch, czas odniesienia. Jestem trochę sfrustrowany. Dominique ma jednak inne zmartwienie. Wysiada z peugeota w parku serwisowym na miękkich nogach, blady, spocony – ludzie z zespołu patrzą na nas z niedowierzaniem. A przecież nie mam wrażenia, bym zrobił coś nadzwyczajnego. Po prostu jechałem tak jak zwykle…
PAMIĘĆ SELEKTYWNA
… Z czasem zdałem sobie sprawę, że mam jeszcze inny atut. Z łatwością zapamiętuję drogę. Na początku sądziłem, że jest to dla kierowcy normalne. Rozmawiając z innymi, dowiedziałem się jednak, że nie dla wszystkich jest to takie proste. Można by sądzić, że mój mózg ukształtował się specjalnie do rajdów. Bo jeśli chodzi o inne rzeczy, jestem dość roztargnionym człowiekiem. A prawdę mówiąc, niczego nie potrafię zapamiętać. Ani nazwisk, ani dat, a jeszcze gorzej jest z ważnymi wydarzeniami, czy to w życiu codziennym, czy nawet w moim ukochanym sporcie. Na przykład trudno mi przypomnieć sobie rajdy, w których brałem udział rok wcześniej. Problem polega na tym, że mam bardzo wybiórczą pamięć. Tak było w szkole i tak jest do dziś, ku rozpaczy mojej żony, która denerwuje się, kiedy zapomnę o rocznicy naszego ślubu. Na szczęście istnieją elektroniczne organizery!
Za to podczas rajdu jestem w stanie wyrecytować z pamięci i w całości cały przebieg trasy o długości trzydziestu kilometrów, co do najmniejszego zakrętu. Dani Sordo, drugi kierowca w naszym zespole, nie umie czegoś takiego zrobić nawet po trzecim przejeździe tym samym oesem! Kiedy mówię mu na briefingu o konkretnym miejscu, potrafi pomylić je z zakrętem, który był wcześniej albo później. Mnie się to nigdy nie zdarza. Nie potrzebuję notatek, by pamiętać trasę. Widzę w pamięci precyzyjnie łuk, hamowanie przed łukiem, kąt, kamień na drodze, który trzeba ominąć, jak bardzo mogę ściąć zakręt i w którym dokładnie miejscu przy trasie przejazdu stoją moi znajomi (jeśli dobrze je opisali…). W Niemczech, gdzie jestem chyba rozluźniony trochę bardziej niż gdzie indziej, mrugam do nich nawet czasem światłami.
Przy kolejnych przejazdach – dziś rajdy są zorganizowane tak, że dwukrotnie przejeżdża się te same odcinki specjalne, przed południem i po południu – wiem dokładnie, gdzie przejechałem za ostro, pamiętam wszystkie drobne błędy i umiem je poprawić. Według „Centuriona” wyjaśnieniem jest moje kinestetyczne odbieranie rzeczywistości. Wyczuwam to, co poprzednio robiłem – moi rywale nie do końca sobie z tym radzą. Być może. Zapewne dlatego właśnie udaje mi się uzyskiwać znaczną przewagę w fatalną pogodę. Gęsta mgła bynajmniej nie hamuje mojego entuzjazmu. Inni instynktownie zwalniają ze względu na gorszą widoczność i słabnącą pewność siebie, ja zaś utrzymuję szybsze tempo jazdy. Bardziej wyczuwam drogę, niż ją widzę. A raczej wizualizuję ją poprzez obraz, który mam w głowie – jak gdyby przed maską samochodu rozrywała mi się biała zasłona…
ZAJĘCIA Z GEOMETRII
… Myślę, że topograf mógłby bez problemu narysować trasę odcinka specjalnego po odszyfrowaniu uwag w moim notatniku. Odległości, które podaję, są prawdziwe. Mierzę je na rekonesansach za pomocą licznika, który kazałem sobie zamontować przy kierownicy. I kąty zakrętów są wiarygodne, z dokładnością do kilku stopni. Nieustannie zmuszam się do takiej precyzji, aby podczas rajdu mieć po swojej stronie jak najwięcej szans.
Żeby ocenić zakręt, czy też raczej „ochrzcić go”, opieram się na metodzie Dominique’a Heintza i pomiarze kąta skrętu. Na początku przyklejałem kawałek taśmy samoprzylepnej na środku kierownicy, a inne kolorowe kawałki na desce rozdzielczej – służyły jako punkty orientacyjne. W ten sposób udawało mi się zmierzyć kąt idealnej trajektorii na każdym zakręcie. Kiedy szacuję któryś na sto trzydzieści stopni, to wiem, że mogę jechać na czwartym biegu i rzucić w niego samochód, mając pewność, że to przejdzie.
Cała trudność tego zadania polega na dokładności oceny. Jeżeli według mnie jest mniej niż w rzeczywistości, tracę cenny czas. Jeśli będę zbyt optymistyczny, wypadnę z drogi. Decydują drobiazgi. Różnica pięciu czy sześciu kilometrów na godzinę może wszystko wywrócić do góry nogami. Takie są prawa fizyki i mechaniki. Nie miałem może czasu uczyć się ich w szkole, ale naprawdę wiem, jak działają w terenie!
Po tylu latach nie muszę już patrzeć na kierownicę, aby mierzyć kąty. Podziałkę mam teraz w głowie. Powoli dodawałem mnóstwo coraz bardziej subtelnych detali. Długość, szerokość, trajektoria, cięciwa i kształt nawierzchni: niczego nie pozostawiamy losowi. Czasem powstają naprawdę dłuuugie zapiski: „Prawy sto czterdzieści minus minus długi, później naprawdę nie ciąć śmiało, uwaga, czterdzieści metrów lewy maks dziewięćdziesiąt minus długi, później ciąć ciasno”.
Nawet jeśli próbuję maksymalnie skoncentrować informacje – żeby Daniel miał czas je przeczytać, a ja je wyłapać i zrozumieć – ta notatka opisuje tylko dwa kolejne zakręty. A podczas rajdowego weekendu są ich tysiące!
Chociaż sam go opracowałem, system nie jest bynajmniej moją własnością. Każdy może się nim zainspirować. W tym celu wystarczy rozszyfrować obrazy z kamery pokładowej i odsłuchać ścieżkę dźwiękową, o ile ktoś wytrzyma katarynkę Daniela! U Citroëna ten system przyjął Sébastien Ogier, młody, obiecujący kierowca. Jednak w mistrzostwach świata jest wyjątkiem. Inni kierowcy, skandynawscy czy brytyjscy, zaprzątają sobie głowę mniejszą liczbą detali. Zapisują tylko bieg na wejściu w zakręt i nie przejmują się kątami. „Prawy pięć plus do lewy dwa minus” – oto co zastępuje u nich moje długie notatki. Nie jestem nawet pewien, czy mój system jest bardziej skuteczny. To jednak, jak do tej pory, jedyna metoda, która daje mi spokój ducha…
NAJGORSZY Z „DZWONÓW”
Co z tego, że podejmuję wszystkie możliwe środki ostrożności, mam głowę na karku, przygotowuję się starannie do rajdów – zerowe ryzyko nie istnieje. Nie ukryję się przed problemem mechanicznym ani przed błędem ludzkim. Nikt nie jest doskonały, ani Daniel, ani ja. Do tej pory nie zaliczyliśmy wielu poważnych wypadnięć z trasy, nieczęsto zaliczaliśmy„dzwona”, jak mówi się w slangu. Z piętnaście razy, jeśli zsumować jazdy próbne i rajdy, do tego zwykle bez nieprzyjemnych konsekwencji. Jeden z najpoważniejszych takich wypadków mocno mną jednak wstrząsnął. Było to podczas naszego pierwszego rajdu międzynarodowego, w Katalonii, jesienią 1999 roku, w barwach Francji, za kierownicą małego saxo.
Samochód nie pracował normalnie. Był problem ze skrzynią biegów, nie udawało mi się ich poprawnie zmieniać. Nie byłem w stanie tego przewalczyć. A potem, na dwa kilometry przed metą ostatniego oesa na ten dzień, w piątek, zdarzyło się najgorsze…
Straciłem kontrolę nad samochodem na zakręcie. Walnąłem w skarpę z lewej, odbiło nas i przeturlało na drugą stronę drogi. A tam na murku przy mostku siedzieli gapie. Uderzyłem w nich. Kiedy wygramoliłem się z saxo, ogarnęła mnie panika. Jakiś facet leży pod samochodem. Inni pospadali na dół, posypały się na nich kamienie, które poodrywały się z murku. Czuliśmy się z Danielem totalnie zagubieni, osamotnieni wśród krzyków, a potem syren karetek. Minuty ciągnęły się jak godziny. W głowie dudnił mi szept: „Kurde, Seb, co ty narobiłeś? To wszystko twoja wina!”.
Nie byłem przygotowany psychicznie na taką katastrofę. Byłem wtedy jeszcze prostym elektrykiem, który nie widział dalej niż koniec własnego nosa. Udział w zawodach międzynarodowych był dla nas wielkim wydarzeniem. Miałem tylko jechać, o nic innego się nie martwić. A tymczasem przed chwilą skosiłem ośmiu ludzi! Ośmiu nieznanych ludzi, którzy przyszli popatrzeć na rajd, z rodziną czy ze znajomymi… Mieli mnie za pirata drogowego, bandytę. Policja spisała protokół i stwierdziła, że jechałem szybko na gładkich oponach, tak zwanych slickach, używanych we wszystkich rajdach po asfalcie…
Nigdy nie czułem się tak podle jak wtedy. Na szczęście skończyło się „tylko” na dwóch złamanych rękach. Następnego dnia pojechałem do szpitala odwiedzić rannych. Nie wiedziałem, co im powiedzieć, tylko że mi przykro, że tak ich urządziłem. Czułem jednak, że muszę im dać choć odrobinę wsparcia. Tym razem to naprawdę był pech. Ofiary wypadku znajdowały się w strefie dozwolonej, która miała być bezpieczna. Nie spodziewały się, że wyrzuci samochód prosto na nie, niczym kulkę na flipperach. To jest ryzyko związane z rajdami. A pomyśleć, że są ludzie bez wyobraźni, którzy nie przestrzegają zaleceń bezpieczeństwa, stają przy drodze wbrew zdrowemu rozsądkowi i nic im on nie mówi…
Po tej historii z ulgą wyjechałem z Hiszpanii. Spędziłem dwa dni wśród swoich, z kumplami w Oberhoffen, żeby odreagować traumę. Potem podniosłem głowę, zacząłem znów myśleć o tym rajdzie, ale też o następnym. Trzeba patrzeć w przyszłość. Tego, co było, nie da się cofnąć…
KAWA JAK PALIWO
…Po spokojnej nocy budzę się rano przed rajdem w ostatniej chwili. Czeka mnie tak długi dzień, że nie skracam wypoczynku. Kiedy biedny „Centurion” zadzwoni do mnie pięć minut za wcześnie, zdarza mi się mocno marudzić…
Nie odczuwam potrzeby doprowadzenia się rano do dobrej formy gimnastyką. Wystarczy prysznic. Czasem zdarza mi się zrobić salto w tył na korytarzu hotelu, bez żadnego przygotowania – ot tak, żeby zobaczyć, czy nadal to umiem.
Nie jestem za to w stanie wyruszyć w drogę bez trzech filiżanek kawy, najlepiej mocnego espresso. Piję jej dużo. Najpierw w hotelowej jadalni, potem w parku serwisowym, na stanowisku Citroëna, gdzie okupuję ekspres do kawy. Daniel musi mnie niemal od niego odrywać, kiedy musimy już iść. Chodzi o to, że nie można się spóźnić. Podczas rajdu wszystko jest wyliczone co do minuty. O określonych godzinach trzeba opuścić park serwisowy i odbijać czas w różnych miejscach – w przeciwnym razie dostaje się karę. Daniel jest mistrzem punktualności. Ma niemal obsesyjne podejście do upływu czasu.
Na drodze dojazdowej do pierwszego piątkowego oesa nie myślę jeszcze o rajdzie. Zachowuję się prawie tak jak zwykły człowiek jadący do pracy – kiedy wyjeżdżamy z parku serwisowego, trzymam jeszcze w ręce kubek z gorącą kawą. Nie mam jednak w aucie radia, by posłuchać porannych wiadomości… Jestem więc skazany na potok słów Daniela. Po godzinie mam już tego dość na cały dzień.
W miarę jak zbliżamy się do startu, nastawiam się stopniowo na wejście do akcji. Przygotowanie ma zawsze taki sam przebieg. Zatrzymuję się na skraju drogi, by poczekać na nasz czas startu. Pięć minut przed rozpoczęciem rajdu Daniel poprawia ciśnienie w oponach. Zakładamy balaklawy oraz kaski i podłączamy się do interkomu. Bez mikrofonu i słuchawek nie słyszałbym tego, co dyktuje mi Daniel, i nie mógłbym z nim rozmawiać – silnik huczy naprawdę potężnie. Do kasku załączona jest również rurka doprowadzająca wodę z pojemnika na oparciu fotela. Frèq zawsze nam powtarza: „Pamiętajcie o piciu!”.
Wciskam się w fotel i zapinam pasy na dole, a potem na górze. Wciągam rękawice i wreszcie jestem gotowy. Ostatni etap przygotowań na rajdach po asfalcie polega na rozgrzaniu opon przez wielokrotne hamowanie, przyspieszanie, hamowanie i skręcanie.
Ten rytuał zmienia się czasem zależnie od okoliczności i nieprzewidzianych zdarzeń w terenie. Bywa, że z braku czasu musimy przygotować się w wielkim pośpiechu. Pewnego razu w Japonii zdarzyło mi się coś absurdalnego. Policjant na środku drogi, przypominający figurkę Playmobil, z okrągłym kaskiem, białymi rękawiczkami i fluorescencyjną pałką w ręce, nie wpuścił nas na oes. Przejazd był dozwolony tylko dla samochodów, które miał na liście: oficjele, media, karetki… Czyli wszyscy poza zawodnikami! A jako że nie mówił w ogóle po angielsku, nie dało się nic zrobić. Godzina startu zbliżała się wielkimi krokami. Wreszcie ruszyłem. „Playmobil”, niewzruszony i stanowczy, chwycił klamkę drzwi od mojej strony, próbując zatrzymać samochód. Na próżno! Za granicą, a zwłaszcza w Japonii, w której bariera językowa jest nie do pokonania, brak zrozumienia po obu stronach może prowadzić do niezwykłych sytuacji.
Przybycie do strefy startu muszę zaawizować dokładnie trzy minuty przed wyznaczoną godziną. Wtedy nie poddaję się jeszcze presji. Moje myśli błąkają się tysiące mil od rzeczywistości i rajdu. Séverine przyszła mi raz pokibicować na starcie. Kilka zakrętów dalej wypadłem z drogi. Czy przez to, że była na starcie? Szczerze? – nie wiem. W każdym razie więcej już tego nie robiła. Teraz czeka na mecie albo patrzy jak przejeżdżam gdzieś przy oesie, wśród innych widzów.
Śmieję się często z przesądów Daniela. A ja przecież też mam swoje przyzwyczajenia, absurdalne rzeczy, którym przypisuję ogromną wagę. Na przykład na widok zegara elektronicznego na starcie bardzo długo odwracałem wzrok, kiedy pojawiała się liczba trzynaście. Odstąpiłem od tego zwyczaju po rajdzie, w którym wypadłem z drogi. Teraz wpatruję się w zegar jak zaczarowany…
W ostatniej minucie wprowadzam się we właściwy do jazdy nastrój i stan koncentracji. Opróżniam głowę z myśli. Nie daję się rozproszyć bodźcom zewnętrznym. Poprawiam pasy. Sprawdzam na desce rozdzielczej wszystkie przełączniki sterujące elektroniką. Włączam tryb boost, system wspomagania startu, dzięki któremu konie pod maską ruszają jak z bicza strzelił. Dziesięć sekund od startu wrzucam jedynkę. Kiedy zostaje sześć sekund, dodaję gazu. Silnik warczy wściekle. Z jedną ręką na kierownicy, drugą na ręcznym, wpatruję się w listwę z czerwonymi światłami koło chronometrażystów – światła zapalają się jedno po drugim, odliczając pięć ostatnich sekund.
Zbliża się najważniejsza chwila. Jeszcze sekunda. Gaśnie czerwone światło. To sygnał. Zwalniam dźwignię ręcznego i wreszcie mknę do przodu jak strzała.
Niewygody podróży, długie czekanie na lotniskach, dusząca etykieta, obowiązki i problemy ostatnich dni przed rajdem natychmiast odchodzą w niepamięć. Jadę zręcznie i szybko, sam w walce z drogą i zegarem. Zaczęły się trzy długie dni rajdu. Całe moje życie skupia się właśnie na nich. To dla mnie prawdziwe szczęście!”

